Üniversite tercihi yaparken birçok öğrenci bölümün adından, puanından veya toplumdaki algısından etkilenir. Ancak üniversiteye başladıktan sonra bazı öğrenciler seçtikleri bölümün kendilerine uygun olmadığını fark eder. Ders içerikleri beklenenden zor gelebilir, meslek beklentisi değişebilir, iş bulma kaygısı artabilir veya öğrenci kendi ilgi alanını daha net görmeye başlayabilir.
Bu noktada bölüm değiştirme, yatay geçiş, yeniden sınava hazırlanma veya çift anadal gibi seçenekler gündeme gelir. Özellikle ilk yılın sonunda “Acaba yanlış bölüm mü seçtim?” sorusu birçok öğrencinin aklından geçer.
CampusConnect.com.tr üzerinde üniversite yorumlarını, bölüm deneyimlerini ve öğrenci görüşlerini incelerken bu tarz kararların çoğu zaman ani değil, birikmiş memnuniyetsizliklerin sonucu olduğu görülür. Öğrenci bölüme başlarken hayal ettiği eğitimle karşılaştığı gerçek arasında büyük fark görürse bölüm değiştirme fikri güçlenir.
Bu yazıda, öğrencilerde bölüm değiştirme isteğinin daha sık görülebildiği 5 bölüm grubunu ve bu bölümlerden sonra tercih edilen yeni alanları ele alıyoruz.
Bölüm Değiştirmek Neden Bu Kadar Yaygın Bir Düşünce?
Bölüm değiştirmek, öğrencinin başarısız olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, bazen öğrencinin kendini daha iyi tanımasının sonucudur. Lise döneminde yapılan tercihler çoğu zaman sınırlı bilgiyle yapılır. Öğrenci bölümün gerçek derslerini, sınav sistemini, meslek hayatını ve mezunların ne iş yaptığını üniversiteye başladıktan sonra daha iyi görür.
Bölüm değiştirme isteğinin en yaygın nedenleri şunlardır:
Derslerin beklenenden zor olması
Bölümün öğrencinin ilgi alanına uymaması
Mezuniyet sonrası iş kaygısı
Aile veya çevre baskısıyla tercih yapılması
Bölümün tanıtımlarda anlatılandan farklı çıkması
Şehir veya üniversite memnuniyetsizliği
Akademik başarının düşmesi
Mesleğin geleceği hakkında endişe oluşması
Bu nedenlerden biri bile öğrencinin motivasyonunu azaltabilir. Birkaç neden birleştiğinde ise öğrenci bölüm değiştirmeyi ciddi şekilde düşünmeye başlar.
1. Mühendislik Bölümleri
Mühendislik, Türkiye’de en çok tercih edilen ve aynı zamanda bazı öğrenciler için en fazla hayal kırıklığı yaratabilen alanlardan biridir. Özellikle matematik, fizik, algoritma, teknik çizim, laboratuvar ve proje yoğunluğu bazı öğrenciler için beklenenden çok daha zor olabilir.
Mühendislik tercih eden bazı öğrenciler, bölümü yalnızca “iş imkanı iyi” veya “maaşı yüksek” diye seçer. Ancak üniversiteye başladığında derslerin teorik ve teknik yapısıyla karşılaşınca bölüme ilgisinin aslında zayıf olduğunu fark edebilir.
Özellikle şu durumlar mühendislikte bölüm değiştirme isteğini artırabilir:
Matematik ve fizik derslerinde zorlanmak
Kodlama veya teknik analizden hoşlanmamak
Laboratuvar ve proje yükünü ağır bulmak
Bölümün sanıldığı kadar pratik değil, teorik ilerlemesi
Mezuniyet sonrası rekabetin fazla olması
İngilizce teknik kaynaklarla çalışmakta zorlanmak
Mühendislikten ayrılmak isteyen öğrenciler genellikle daha uygulamalı, daha sosyal veya daha doğrudan iş hayatına dönük alanlara yönelir.
Yeni tercih edilen bölümler:
Yönetim Bilişim Sistemleri
İşletme
Ekonomi
Endüstriyel Tasarım
Bilgisayar Programcılığı
Veri Bilimi veya yazılım odaklı programlar
Lojistik Yönetimi
Dijital Pazarlama ile ilişkili bölümler
Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Mühendislikten memnun olmayan her öğrenci teknik alandan tamamen uzaklaşmak zorunda değildir. Örneğin yazılıma ilgisi olan ama ağır mühendislik derslerinden zorlanan bir öğrenci Yönetim Bilişim Sistemleri gibi daha dengeli bir programa yönelebilir.
2. Tıp Fakültesi
Tıp fakültesi, toplumda en prestijli bölümlerden biri olarak görülür. Ancak tıp okumak, sadece yüksek puan almakla sürdürülebilecek bir süreç değildir. 6 yıllık uzun eğitim, yoğun ders yükü, klinik sorumluluklar, nöbetler ve mezuniyet sonrası TUS süreci bazı öğrenciler için ağır gelebilir.
Tıp fakültesini tercih eden bazı öğrenciler, bölümü aile beklentisi, toplum baskısı veya mesleki güvence düşüncesiyle seçer. Fakat eğitim başladıktan sonra insan bedeni, hastalıklar, yoğun ezber, hastane ortamı ve mesleki sorumluluk öğrenciyi düşündüğünden daha fazla zorlayabilir.
Tıp fakültesinde bölüm değiştirme isteği genellikle şu nedenlerle ortaya çıkar:
Ders yoğunluğunun çok fazla olması
Sürecin 6 yıl ve sonrasında uzmanlıkla devam etmesi
Hastane ortamına uyum sağlayamamak
İnsanla ve hastalıkla sürekli temas etmekten zorlanmak
Aile isteğiyle tercih yapmış olmak
TUS ve mesleki rekabet baskısı
Kişisel hayat ve eğitim temposu arasında denge kuramamak
Tıp fakültesinden ayrılmayı düşünen öğrenciler genellikle sağlıkla ilişkili ama tıp kadar uzun ve yoğun olmayan alanlara ya da tamamen farklı sosyal/teknik bölümlere yönelir.
Yeni tercih edilen bölümler:
Diş Hekimliği
Eczacılık
Psikoloji
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
Beslenme ve Diyetetik
Moleküler Biyoloji ve Genetik
Biyomedikal Mühendisliği
Yönetim veya işletme odaklı bölümler
Tıp fakültesinden ayrılmak büyük bir karar olduğu için öğrencinin acele etmemesi gerekir. Bazen sorun bölüm değil, ilk yılın uyum süreci olabilir. Bu yüzden karar vermeden önce üst sınıflarla konuşmak, fakülte deneyimlerini okumak ve mümkünse akademik danışmandan destek almak önemlidir.
3. Hukuk Fakültesi
Hukuk fakültesi de tercih döneminde çok popüler olan bölümlerden biridir. Ancak hukuk eğitimi, dışarıdan göründüğü kadar kolay veya sadece “ezber yaparak geçilecek” bir alan değildir. Mevzuat, yorumlama, olay çözümü, kavram bilgisi ve sürekli okuma alışkanlığı gerektirir.
Hukuk tercih eden bazı öğrenciler, bölümü prestijli olduğu için seçer. Fakat derslerin dili, soyut kavramlar, uzun metinler ve sınavlarda yorum yapma gerekliliği öğrenciyi zorlayabilir.
Hukukta bölüm değiştirme isteği şu nedenlerle ortaya çıkabilir:
Çok fazla okuma gerektirmesi
Soyut kavramları anlamakta zorlanmak
Sınavlarda yorumlama becerisi gerektirmesi
Mezun sayısının artmasıyla iş kaygısının yükselmesi
Avukatlık stajı ve mesleğe başlama sürecinin zorlayıcı görünmesi
Bölümün sanıldığı kadar sosyal değil, yoğun metin odaklı olması
Hukuktan ayrılmak isteyen öğrenciler genellikle sosyal bilimler, yönetim, psikoloji veya iletişim alanlarına yönelir. Bazı öğrenciler ise hukuk bilgisini tamamen bırakmak yerine kamu yönetimi, uluslararası ilişkiler veya işletme gibi alanlarla birleştirmek ister.
Yeni tercih edilen bölümler:
Psikoloji
Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi
Uluslararası İlişkiler
İşletme
İktisat
İnsan Kaynakları Yönetimi
İletişim
Sosyoloji
Hukuk düşünen öğrenciler tercih öncesinde sadece “mezun olunca avukat olurum” diye düşünmemeli; derslerin içeriğini, mezuniyet sonrası süreci ve mesleğin gerçek çalışma koşullarını iyi araştırmalıdır.
4. Öğretmenlik Bölümleri
Öğretmenlik, mesleki anlamı güçlü ve toplumsal değeri yüksek bir alandır. Ancak bazı öğrenciler öğretmenlik bölümlerine başladıktan sonra atama kaygısı, KPSS süreci, sınıf yönetimi, pedagojik sorumluluk ve mesleğin ekonomik koşulları nedeniyle bölüm değiştirmeyi düşünebilir.
Özellikle bazı öğretmenlik alanlarında mezun sayısı, kontenjan, atama sayıları ve sınav rekabeti öğrencilerin kararlarını etkileyebilir. Öğrenci bölüme severek başlamış olsa bile ilerleyen yıllarda “Mezun olunca atanabilir miyim?” sorusu motivasyonunu düşürebilir.
Öğretmenlikte bölüm değiştirme isteği şu nedenlerle görülebilir:
Atama kaygısı
KPSS sürecinin uzun ve rekabetli olması
Sınıf yönetiminden çekinmek
Çocuklarla veya gençlerle çalışmanın beklenenden zor gelmesi
Öğretmenlik mesleğinin ekonomik beklentiyi karşılamaması
Bölümün teorik derslerinin beklentiden farklı olması
Öğretmenlikten ayrılmak isteyen öğrenciler çoğunlukla yine insanla iletişim kurabilecekleri ama farklı kariyer kapıları sunan alanlara yönelir.
Yeni tercih edilen bölümler:
Psikoloji
Çocuk Gelişimi
Sosyoloji
İnsan Kaynakları Yönetimi
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık
İletişim
Sosyal Hizmet
Özel Eğitim Öğretmenliği
Bazı öğrenciler ise öğretmenlik bölümünü bırakmak yerine çift anadal, yandal, sertifika programları veya yüksek lisansla kariyer alanını genişletmeyi tercih eder.
5. Fen-Edebiyat ve Temel Bilimler Bölümleri
Fen-Edebiyat fakülteleri; matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, Türk dili ve edebiyatı, felsefe, sosyoloji gibi çok farklı alanları kapsar. Bu bölümler akademik olarak değerli olsa da bazı öğrenciler için mezuniyet sonrası iş planı net olmadığı için bölüm değiştirme düşüncesi ortaya çıkabilir.
Özellikle temel bilimler ve bazı sosyal bilimlerde öğrenciler, bölümü sevdikleri için tercih eder ancak daha sonra iş imkanları konusunda endişe yaşayabilir. “Mezun olunca ne yapacağım?” sorusu bu bölümlerde daha erken gündeme gelebilir.
Fen-Edebiyat bölümlerinde bölüm değiştirme isteği şu nedenlerle oluşabilir:
İş imkanlarının belirsiz görünmesi
Akademik kariyer dışında yol haritasının net olmaması
Formasyon, KPSS veya yüksek lisans gerekliliği
Bölüm derslerinin beklendiğinden teorik olması
Aile ve çevrenin “bu bölümden ne olunur?” baskısı
Kariyer planı yapmadan tercih yapılması
Bu bölümlerden ayrılmak isteyen öğrenciler genellikle daha mesleki, uygulamalı veya özel sektörde karşılığı daha net olan alanlara geçmek ister.
Yeni tercih edilen bölümler:
Yönetim Bilişim Sistemleri
Psikoloji
İşletme
İnsan Kaynakları Yönetimi
Dijital Pazarlama ile ilişkili bölümler
Çocuk Gelişimi
Sosyal Hizmet
Laboratuvar ve sağlık teknikerliği programları
Bilgisayar Programcılığı
Fen-Edebiyat bölümleri yanlış tercih değildir. Ancak bu bölümleri seçen öğrencinin mezuniyet sonrası planını erken yapması gerekir. Akademik kariyer, öğretmenlik, özel sektör, yayıncılık, veri analizi veya araştırma gibi seçenekler bölümden bölüme değişir.
Bölüm Değiştirirken Sadece Kaçış Mantığıyla Karar Verilmemeli
Bir öğrencinin mevcut bölümünden memnun olmaması anlaşılabilir. Ancak bölüm değiştirme kararı sadece “bu bölüm zor” düşüncesiyle verilmemelidir. Çünkü geçilecek yeni bölümün de kendi zorlukları vardır.
Örneğin mühendislikten işletmeye geçmek isteyen bir öğrenci, işletmede de rekabetin yüksek olduğunu bilmelidir. Tıptan psikolojiye geçmek isteyen biri, psikoloji alanında yüksek lisans ve uzmanlaşma gerekliliğini araştırmalıdır. Hukuktan iletişime geçmek isteyen bir öğrenci, iletişim sektörünün portfolyo ve deneyim istediğini göz önünde bulundurmalıdır.
Bölüm değiştirmeden önce şu sorulara cevap verilmelidir:
Bu bölümden neden ayrılmak istiyorum?
Sorun bölüm mü, üniversite mi, şehir mi?
Geçmek istediğim bölümü gerçekten tanıyor muyum?
Yeni bölümün derslerini inceledim mi?
Mezunları nerede çalışıyor?
Yatay geçiş şartlarını sağlıyor muyum?
Bu karar kısa süreli stresle mi alınıyor?
Yeni bölüm bana uzun vadede ne kazandıracak?
Bu sorulara net cevap veremeyen öğrencinin acele karar vermemesi daha sağlıklı olur.
Yatay Geçiş, Yeniden Sınav ve Çift Anadal Seçenekleri
Bölüm değiştirmek isteyen öğrenciler için birkaç farklı yol vardır. Bunlardan ilki yatay geçiştir. Öğrenci not ortalamasıyla veya merkezi yerleştirme puanıyla farklı bir programa geçiş yapmayı deneyebilir.
İkinci seçenek yeniden YKS’ye hazırlanmaktır. Bu yol daha zorlu olsa da öğrenci tamamen farklı bir alana geçmek istiyorsa daha uygun olabilir.
Üçüncü seçenek çift anadal veya yandaldır. Öğrenci mevcut bölümünü bırakmak istemiyor ama farklı bir alanda da eğitim almak istiyorsa bu seçenekleri değerlendirebilir.
Dördüncü seçenek ise mevcut bölümde kalıp kariyer yönünü değiştirmektir. Bazen bölüm değiştirmeden de sertifikalar, stajlar, projeler, yüksek lisans ve yan becerilerle farklı bir kariyer alanına geçmek mümkündür.
Tercih Döneminde Bu Hatalar Yapılmamalı
Bölüm değiştirme düşüncesi çoğu zaman tercih döneminde yapılan bazı hatalardan kaynaklanır. Bu nedenle üniversite adayı öğrencilerin tercih yaparken daha dikkatli olması gerekir.
En sık yapılan tercih hataları şunlardır:
Sadece puan yettiği için bölüm yazmak
Aile baskısıyla tercih yapmak
Mesleğin gerçek çalışma koşullarını araştırmamak
Bölüm derslerine bakmadan karar vermek
Mezunların nerede çalıştığını incelememek
Sadece maaş beklentisiyle bölüm seçmek
Popüler olduğu için tercih yapmak
Şehir ve üniversite imkanlarını önemsememek
Bu hatalar, öğrencinin üniversiteye başladıktan sonra pişmanlık yaşamasına neden olabilir.
CampusConnect ile Bölüm Değiştirme Kararını Daha Bilinçli Verin
Bölüm değiştirmek isteyen öğrenciler için en değerli kaynaklardan biri gerçek öğrenci deneyimleridir. Çünkü resmi tanıtım sayfaları genellikle bölümün olumlu taraflarını anlatır. Ancak o bölümü okuyan veya mezun olan kişiler, derslerin zorluğunu, hocaların yaklaşımını, sınav sistemini, staj imkanlarını ve mezuniyet sonrası süreci daha gerçekçi anlatabilir.
CampusConnect.com.tr üzerinden üniversite yorumlarını, bölüm deneyimlerini ve öğrenci görüşlerini inceleyerek hem mevcut bölümünüzü hem de geçmeyi düşündüğünüz bölümü daha iyi değerlendirebilirsiniz.
Bir bölümü değiştirmeden önce, o bölümü okuyan öğrencilerin ne yaşadığını görmek kararınızı daha sağlıklı hale getirir.
Bölüm Değiştirmek Başarısızlık Değil, Doğru Yön Arayışıdır
Bölüm değiştiren öğrencilerin en sık zorlandığı alanlar genellikle mühendislik, tıp, hukuk, öğretmenlik ve fen-edebiyat/temel bilimler gibi yoğun beklenti, yüksek zorluk veya belirsiz kariyer yolu içeren bölümlerde görülür. Ancak bu bölümler kötü olduğu için değil, her öğrenciye uygun olmadığı için bölüm değiştirme isteği doğabilir.
Önemli olan, öğrencinin neden bölüm değiştirmek istediğini doğru anlamasıdır. Eğer sorun geçici stres, ilk yıl uyum problemi veya sınav kaygısıysa acele karar verilmemelidir. Ancak bölüm gerçekten öğrencinin ilgi alanına, yeteneğine ve kariyer hedeflerine uymuyorsa yeni bir yol çizmek mantıklı olabilir.
Doğru bölüm, sadece puanınızın yettiği bölüm değildir. Sizi uzun vadede motive eden, yeteneklerinize uygun olan ve mezuniyet sonrası gerçekçi bir kariyer yolu sunan bölümdür.